Kiedy tartak zostaje zamknięty, skutki odbijają się echem w całej lokalnej gospodarce. Jak pokazują najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Stanowego Michigan (MSU) – Basanty Lamsala, Jagdisha Poudela i Raju Pokharela – wpływ ten jest znacznie szerszy i głębszy, niż mogłoby się wydawać. W artykule „Regional economic and employment impacts of industrial decline in the forest sector: Evidence from sawmill closures in Michigan” (Regionalne skutki gospodarcze i wpływ na rynek pracy upadek przemysłu w sektorze leśnym: studium przypadku zamknięć tartaków w Michigan) badacze przedstawiają dane dokumentujące trwający od dekad regres sektora leśnego w tym stanie.

Fala zwolnień i spadków produkcji

Analiza obejmująca lata 2019–2023 ujawniła dramatyczne zmiany:

• Bezpośrednia utrata 273 miejsc pracy w tartakach wywołała efekt domina, skutkujący 820 dodatkowymi zwolnieniami w innych branżach.
• Wartość produkcji drzewnej spadła w tym czasie o 211,55 mln USD.
• Największe straty odnotowały sektory wymagające dużych nakładów pracy, takie jak pozyskiwanie drewna i transport, a także branże powiązane – handel hurtowy czy nieruchomości.

Badacze podkreślają, że dwie trzecie utraconych miejsc pracy znajdowało się poza samymi tartakami, co pokazuje kluczową rolę tych zakładów w regionalnych łańcuchach dostaw i na rynku pracy.

Tartaki w odwrocie – spadek infrastruktury i inwestycji

Tartaki stanowią ponad 80% wszystkich zakładów przetwórstwa drewna w Michigan, ale sektor od lat znajduje się w regresie.

• Liczba tartaków spadła z 257 do 237 w badanym okresie (2019–2023).
• W tym samym czasie liczba dużych zakładów zmniejszyła się z 48 do 35, a małych z 132 do 121.
• Od 1990 r. liczba tartaków w stanie Michigan spadła o 31%, a przerób surowca drzewnego zmniejszył się o 27% między 2018 a 2023 r.

Spadek popytu na drewno okrągłe obniżył opłacalność działalności wielu firm zajmujących się pozyskiwaniem drewna oraz zarządzaniem lasami. Operatorzy tartaków skarżą się na niedobór wykonawców i rosnące koszty surowca, a drwale na problemy z uzyskaniem uczciwego wynagrodzenia.

Rekomendacje badaczy

Autorzy badania podkreślają, że sektor leśny w Michigan wymaga przemyślanych działań naprawczych i politycznych. Wskazują na trzy kluczowe kierunki:

1. Modernizacja infrastruktury tartaków – inwestycje w technologie i wydajność.
2. Wzmacnianie powiązań dostawców – stabilne relacje między tartakami, firmami transportowymi i dostawcami drewna.
3. Wsparcie dla pracowników i regionów dotkniętych kryzysem – pomoc finansowa, szkoleniowa i społeczna dla społeczności uzależnionych od sektora leśnego.

„W miarę jak branża konsoliduje się i dostosowuje do wyzwań rynkowych i kadrowych po pandemii Covid, lepsze zrozumienie dynamiki tartaków i ich wpływu na szerszą gospodarkę jest kluczowe dla skutecznego planowania polityki marketingu i wykorzystania zasobów leśnych.” – podsumowują naukowcy.

Dlaczego to ważne również w Polsce?

Choć badanie dotyczy Michigan, wnioski są istotne również w kontekście polskiej debaty o moratorium na pozyskanie drewna w części Lasów Państwowych. Historia amerykańskiego sektora pokazuje, że ograniczenia w pozyskiwaniu drewna mogą prowadzić do efektu domina w całych regionach – uderzając w transport, handel, usługi i społeczności lokalne. To ważny głos w dyskusji o równowadze między ochroną przyrody a stabilnością gospodarczą regionów zależnych od leśnictwa.

Zmiany klimatu, coraz większe potrzeby ludzi i intensywne użytkowanie terenów leśnych sprawiają, że ochrona przyrody wymaga przemyślanych działań. Jednym z najważniejszych narzędzi jest ochrona czynna lasów. Oznacza ona świadome działania człowieka, które mają pomóc przyrodzie – wspierają naturalne procesy, zwiększają odporność lasów i chronią ich różnorodność. To podejście różni się od ochrony biernej, która polega głównie na pozostawianiu przyrody samej sobie.

Lasy a zmiany klimatu

Lasy to jedne z najważniejszych sprzymierzeńców w walce z globalnym ociepleniem, bo magazynują ogromne ilości dwutlenku węgla. Dzięki ochronie czynnej można:

• zwiększać zdolność lasów do pochłaniania CO₂,
• przebudowywać drzewostany tak, aby lepiej radziły sobie z suszami, chorobami i ekstremalnymi warunkami,
• poprawiać zdolność lasów do zatrzymywania wody i chronić glebę przed erozją.

To wszystko sprawia, że lasy są bardziej odporne na zmiany klimatyczne i nadal pełnią swoje funkcje ochronne.

Drewno jest jednym z najbardziej przyjaznych środowisku materiałów. To surowiec odnawialny, a produkty z drewna, takie jak meble, podłogi czy budynki, na wiele lat magazynują węgiel pobrany z atmosfery podczas wzrostu drzew.

W Polsce pozyskiwanie drewna odbywa się w sposób zrównoważony. Oznacza to, że za każde wycięte drzewo sadzi się kilka nowych, a lasy są regularnie odnawiane i chronione. W połączeniu z dobrze rozwiniętym przemysłem drzewnym daje to przykład, jak można łączyć ochronę przyrody z gospodarką opartą na odnawialnych zasobach.

Dzięki temu lasy nie tylko produkują drewno, ale też są miejscem odpoczynku, edukacji i rekreacji dla ludzi, a także domem dla wielu gatunków roślin i zwierząt.

W Polsce od lat udaje się skutecznie łączyć ochronę przyrody z gospodarką leśną.

• Lasy zajmują obecnie około 30% powierzchni kraju i ta liczba wciąż rośnie.
• Od zakończenia II wojny światowej powierzchnia lasów zwiększyła się o kilka milionów hektarów.
• Lasy Państwowe oraz inne podmioty stosują międzynarodowe standardy certyfikacji, które potwierdzają, że pozyskanie drewna odbywa się w sposób bezpieczny dla środowiska.

Polska branża drzewna jest jedną z najsilniejszych w Europie, a produkty z drewna to nasza wizytówka na światowych rynkach.

Ochrona czynna lasów to najlepszy dowód na to, że ochrona przyrody i gospodarka mogą działać razem. Lasy chronione i mądrze gospodarowane pomagają w walce ze zmianami klimatu, magazynują węgiel, są źródłem odnawialnych surowców i miejscem odpoczynku dla ludzi. W Polsce udaje się rozwijać zarówno powierzchnię lasów, jak i przemysł drzewny – a to pokazuje, że zrównoważone zarządzanie przyrodą jest możliwe i opłacalne dla wszystkich.

Red. Rafał Gruszczyński na podstawie “Regional economic and employment impacts of industrial decline in the forest sector: Evidence from sawmill closures in Michigan” Basanta Lamsal, Jagdish Poudel, Raju Pokharel